Infobrion Correo Electrónico
Imaxes Imaxes
<Ant | 2  3  4  5  6  7  | Seg>
Separador
Xesus Silva Tu帽as
Xesus Silva Tu帽as [+]
Sons
- Non hai
Videos
- Non hai
Info Relacionada Foros Relacionados
- Non hai

Xes煤s Silva Tu帽as: 鈥淗ai un 90% de posibilidades de que haxa ouro nas minas de Sala帽o鈥

Concello de Bri贸n

Cando Don Xes煤s Silva me invitou a entrar na s煤a casa, a mi帽a mirada posouse un intre nun tomo dunha enciclopedia que ti帽a enriba da s煤a coci帽a. 鈥淣on a colecciono, vi帽a de regalo鈥, explicoume. E despois de falar con el ou, mellor dito, de escoitalo falar, un dec谩tase de que a verdadeira enciclopedia, a verdadeira fonte de sabedor铆a desa habitaci贸n non ti帽a as tapas douradas, senon mans e pernas, voz e memoria, mente e coraz贸n. Con persoas coma Xes煤s Silva un entende por que os nosos devanceiros se xuntaban ao redor dos seus maiores simplemente a escoitalos. E 茅 que poucos quedan xa coma el capaces de contar con tal claridade a nosa historia e, o que a铆nda 茅 m谩is triste, tampouco son moitos os que te帽en os o铆dos preparados para escoitalas.

Don Xes煤s, noventa anos. Moi ben levados e, te帽o entendido, intensamente vividos.
Eu estiven na Guerra Civil, que 茅 o m谩is grave que lle pode pasar a un na vida. Non 茅 s贸 que che xogues todo a cara ou cruz, snon as calamidades que se pasan na guerra. Estiven en Brasil, traballando de carpinteiro. Despois fun a Uruguai e Arxentina. Marchei con 34 anos e estiven uns quince en sudam茅rica, xa que aqu铆 en Bri贸n quedou o meu irm谩n m谩is vello con Herminia.

驴C贸mo foi a s煤a experiencia al贸 por Sudam茅rica?
Brasil 茅 un pa铆s fenomenal, cun ambiente moi divertivo e bastante hospitalario, a铆nda que ten moitos barrios baixos. Pero non me gustou porque 铆a moita calor. Por iso fun a Uruguai, un pa铆s maravilloso se non fora pola pobreza que ten, xa que non hai indutria. Pero 茅 un pobo moi familiar, moi culto e moi tratable. Finalmente, na Arxentina estiven dous anos, xa que ti帽a al贸 unha irm谩 casada, e tam茅n me gustou o ambiente.

Dic铆ame antes que o m谩is grave que lle pasou na vida foi a guerra. 驴C贸mo lembra aquela experiencia?
Acababa de cumprir 19 anos e botei un ano na guerra. Foi unha experiencia tremenda porque eramos uns rapaces sen experiencia. Houbo que facerse homes 谩 forza, pasando moitos sacrificios, sufrindo o peor da guerra. Incorporeime e envi谩ronme a 脕frica quince d铆as despois, ao corpo de Marrocos. Eu sempre estiven de batalla en batalla, salvo na de Brunete que, cando chegamos, xa ti帽a rematado. Estiven en Belchite e despois fomos a Guadalajara, onde chegou o desastre total. E despois fun a Teruel. Despois estiven cinco meses na batalla de do Ebro, que foi a que decid铆u a guerra.

驴Foches con alg煤n veci帽o de Bri贸n?
Hai catorce anos que non nace ning煤n neno nesta aldea e cando eu nac铆n hai case 91 anos eramos oito rapaces. Pero como chamaban por trimestres, eu era o 煤nico que hab铆a. O que s铆 atopei foi galegos, pero 贸 chegar a 脕frica divid铆ronnos: uns a regulares e outros a cazadores, que foi onde me tocou a min.

Supo帽o que os compa帽eiros ser铆an o mellor e tam茅n o m谩is duro da guerra, 贸 ir perd茅ndoos.
Te帽o moitos compa帽eiros ca铆dos, e alg煤n mesmo me deixou manchado co seu sangue dende o hombro ata os pes. Lembro o caso dun compa帽eiro. Estabamos os dous pegados detr谩s dunha pedra. A el peg谩ronlle tres tiros e a min non me deu ning煤n. El caeu morto enriba de min e deixoume todo ensangrentado. Supo帽o que podo dicir que tiven sorte.

Semella que cando est谩 para un...
Lembro tam茅n o caso dun Alf茅rez na batalla do Ebro, que estaba detr谩s dunha pedra, resguardado. Moveuse s贸 un intre e moi pouqui帽o, pero peg谩ronlle un tiro na gorxa. S贸 foi quen de dicir: 鈥渁i, madre m铆a鈥 e caeu morto. Tam茅n lembro o caso dun dos galegos, un rapaz de Cambre que mataron en Teruel. Estaba no parapeto, acurrucado, e levantou a cabeza e d茅ronlle un tiro certero. E al铆 estivo tirado, morto, ata ben entrada a noite porque non o podiamos ir recoller.

Semella que o 煤nico bo eran os compa帽eiros porque, a nivel de soldados, supo帽o que no haber铆a ideolox铆as por medio.
O compa帽eirismo era fenomenal. Non falabamos de pol铆tica porque non nos interesaba. O 煤nico que nos interesaba era salvarnos do combate, entre n贸s a pol铆tica non aparec铆a para nada.

Moito co帽eciches dos horrores da guerra, pero a verdade 茅 que a represi贸n posterior non lle quedou atr谩s. E c贸ntanse moitas historias desas por Bri贸n.
S铆. Dic铆an que en Ons estaban alg煤ns escondidos no teito da igrexa. E digo 鈥渄ic铆an鈥 porque de certo non se sab铆a. Pod铆a haber... disque eran veci帽os daqu铆... pero certo, certo, ningu茅n o sab铆a.

Mesmo din que o guerrilleiro Foucellas se presentou un d铆a por estes lares.
Eu non os vin, pero contoumo un veci帽o do lugar. Disque a banda de m煤sica estaba ensaiando e chegaron de noite. Vi帽eron con ese individuo para levalos a Negreira pero resulta que non os recibiron e non foron con eles. E non se meteron con eles nin nada.

Por certo, vostede que viv铆u esta 茅poca en primeira persoa. 驴Que pensa da Lei da Memoria Hist贸rica e da pol茅mica que xurd铆u ao seu redor?
脡 unha situaci贸n dif铆cil. Por un lado, que se co帽eza a historia 茅 bo, porque foi contada parcialmente por que pod铆a. Pero, por outra banda, tampouco 茅 moi convinte andar a remexer nisto. As铆 que non sei ben por que lado inclinarme. A Guerra Civil foi moi mala. Non foi coma estas guerras modernas, nas que os soldados van avanzando de cidade en cidade. Para n贸s era moi diferente. A guerra fac铆ase nos montes, non nas cidades. Pelexabamos nos montes, durm铆amos 谩 intemperie, empapados no chan en pleno inverno. 隆Era terrible!

Tantos anos de experiencias, supo帽o que tam茅n haber谩 algunha an茅cdota divertida que poida compartir cos lectores de Altamira.
Cando eu era moi peque帽o lembro que hab铆a aqu铆 un cura, Don Manuel, que non deixaba de chamar 鈥渋mp铆os鈥 aos veci帽os. Un d铆a agarrou o seu cabalo no curral e, cando o sacou, chegaron dous rapaces: un levantoulle o rabo ao cabalo e o outro p煤xolle un toxo no cu. O cabalo encabritouse e tirou co cura.

Que dar铆a unha boa cuada.
E non foi a 煤nica porque outra vez, nunha festa, o cura foi colle-lo cabalo e bot谩ronlle unha bomba ao lado. Boom. E o cura de novo caeu para atr谩s.

Xa que fala de festas, t茅帽enme contado que a Santa Minia dagora non ten nada que ver coa que viviron vostedes de novos.
Antes era moi diferente. Daquela xuntab谩monos todos os da aldea para ir a Santa Minia. Al贸 chegaban coas panderetas, a banda de m煤sica, a festa... Era unha diversi贸n moito m谩is grande e un compa帽eirismo 煤nico. Hoxe todo 茅 m谩is individual, 茅 totalmente diferente. E, para min, a Santa Minia de antes era unha aut茅ntica maravilla.

Unha vida moi axitada, sen d煤bida. Mesmo foi protagonista de primeira man da febre mineira no municipio.
Eu fun un dos principais promotores das minas. Cando era un rapaz lembro que apareceran nese monte pedri帽as con olor a xofre e que, ao botalas ao lume, ard铆an cunha chama azul. Cando se abriron as minas de Barilongo tam茅n fomos a correr un pouco diante da Garda Civil, coma todo o mundo porque ata os farmac茅uticos 铆an al贸.

驴E que pasou en Varilongo?.
Eu fun tam茅n al贸 e, vindo de volta, atopeime cun se帽or e conteille o que dic铆a das pedras. El v铆u a Bri贸n e levounas para analizar. Como lle deron bo resultado, volveu con outro home de Negreira pero, como precisaban cartos, pux茅ronse en contacto cun empresario de Ferrol, que explotaba minas de ars茅nico. Pux茅ronse a traballar e veu outro home de Ourense, coma encargado xeral, que mesmo parou aqu铆 na mi帽a casa. Traballaron cinco meses pero tiveron que para-la mina porque tiveron un pleito entre os tres socios. Pero o que sacaron da mina lev谩ronno.

Poucos cartos deb铆a dar esa mina para estar s贸 cinco meses aberta
Non, o l铆o entre eles foi por outra mina que ti帽an en Ferrol e, ao separarense, tam茅n pararon a produci贸n nesta daqu铆. De feito, o encargado tivo que marchar para Arxentina.

Pero ese non foi a fin desa mina.
Non. Anos m谩is tarde, cerca de 1980, chegou un home de Santiago e levou pedras do lugar para analizar. Mandounas 谩 compa帽铆a Riotinto, que lle enviou un informe dicindo que conven铆a seguir investigando porque no 90% dos casos con eses materiais significaba que hab铆a ouro. O home entusiasmouse e quedou de levar unha estrada al贸 e facer un contrato cos veci帽os para explota-las terras. Dic铆a que lles 铆a da-lo 25% do que sacara. Pero os veci帽os, desconfiados del, non chegaron a un acordo e preferiron apostar polo pinar que ti帽an al贸 plantado. E as铆 quedou todo, abandoado.

Curiosa a reacci贸n dos veci帽os.
Foi dif铆cil po帽erse dacordo porque non pediron permiso para os traballos. O quer铆an era que os veci帽os cederan os terreos para explotalos, sen expropialos, a cambio dunha participaci贸n dos ingresos futuros. E non chegaron a un acordo.

Agora que non nos escoita ningu茅n, 驴vostede cree que realmente hai ouro al贸?
S贸 se explotaron as minas cinco meses e non se sabe se si ou se non. Polo menos o home de Santiago d铆xolles aos veci帽os que, segundo os informes de Riotinto, no 90% dos casos hab铆a ouro. E a min me parece unha porcentaxe moi alta a铆nda que, de seguro, non sei nada.

Para rematar cun sorriso, antes contounos algunha an茅cdota simp谩tica co cura. Cointenos outra na que vostede fose o protagonista.
Eu sempre digo que non coll铆n o vicio de fumar porque emborracheime co tabaco. De xoven d茅ronme un mont贸n de cigarros Mataquintos. Vinte cigarros custaban dez c茅ntimos. Eu fun coas vacas e cunha caixa de cerillas e emborracheime. Cheguei a casa feito unha desgracia e a mi帽a nai toleaba porque cre铆a que estaba enfermo, porque non me cheirara o alento. Porque se o chega a cheirar....

Fonte: Revista Altamira N潞 69 de Decembro do 2007

Envíalla
© 2006. Infobrion.com    |
Proxecto elaborado polo grupo de investigación Gis-T en colaboración co grupo Novos Medios da Universidade de Santiago de Compostela.
Patrocinio económico do Ministerio de Ciencia y Tecnología e programa PRODER-II. Proxecto SINDUR Sociedade da Información e Desenvolvemento Urbano-Rexional (SEC-2002/01874)
Coa colaboración de:     |
Unión EuropeaMinisterio de Educación y CienciaMinisterio de Agricultura Pesca y AlimentaciónXunta de GaliciaFondo Galego de Garantía AgrariaAgaderConcello de BrionFundación Germán Sánchez RuipérezUniversidade de Santiago de Compostela