Infobrion Correo Electrónico

A repercusión da Guerra Civil en Brión

GIS-T Idega

Hai poucos feitos hist√≥ricos que te√Īan aberto tan feridas e creado tanta pol√©mica como a Guerra Civil Espa√Īola. Pouco m√°is de 70 anos te√Īen pasado dende o seu comezo, e o seu recordo segue case tan vivo coma ent√≥n. Centro dun debate pol√≠tico e social, a Guerra Civil e a posguerra foron, ante todo, per√≠odos dif√≠ciles para todos aqueles que os viviron, e unha aprendizaxe para un futuro que xa estamos a vivir.

A fame, a morte ou a violencia, chegaron a t√≥dolos recunchos do pa√≠s, cambiando vidas e destinos, afectando a milleiros de persoas. InfoBri√≥n quixo recuperar as vivencias, emoci√≥ns e an√©cdotas dos moitos brioneses e brionesas que, dun xeito ou outro, viviron este conflicto en primeira persoa, xa que ‚Äúaqueles pobos que non recordan a s√ļa historia est√°n condeados a repetila‚ÄĚ.

Unha guerra non √© sinxela de olvidar, sobre todo para aqueles que, voluntaria ou obligatoriamente, deberon marchar cara o frente, po√Īendo a s√ļa vida a disposici√≥n dos intereses pol√≠ticos de calquera dos bandos enfrontados. Personas como Juan Iglesias, Vicente G√≥mez ou Ram√≥n Barbaz√°n, veci√Īos todos de Bri√≥n, nos cederon vivencias e recordos daqueles anos amargos. A todos e todas elas, o noso agradecemento e admiraci√≥n.

Domingo ‚ÄúO Ruso de Ons‚ÄĚ foi un dos moitos brioneses que deberon marchar √° Guerra Civil, deixando o seu destino en mans do inimigo. Foi en 1937 cando se enrolou na facci√≥n nacional, que non √≥ devolver√≠a a casa ata o ano 1943, tras combater na II Guerra Mundial como parte da Divisi√≥n Azul, enviada por Franco para apoiar √≥ bando formado por Italia, Alemania e Xap√≥n, ulteriores perdedores do conflicto b√©lico. Domingo prefire non recordar unha etapa √° que se refire como ‚Äúde moita fame‚ÄĚ. Tam√©n Juan Iglesias √© reticente √° hora de rememorar aquel tempo. Cunha filla a piques de nacer, Juan tivo que marchar coa secci√≥n de artiller√≠a cara Asturias, unha terra que chegar√≠a a co√Īecer moi ben tras catro anos de loita na zona, e da que a√≠nda garda o recordo das d√ļas madri√Īas que tan ben o trataron durante o conflicto.

C√≥rdoba, C√°diz e Ja√©n, foron as provincias √°s que Vicente G√≥mez Vidal foi trasladado durante os tres anos que lle tocou combatir na Guerra Civil Espa√Īola. Corr√≠a o ano 1937, e Vicente, que apenas contaba con 21 anos, tivo que marchar cara unha experiencia que a√≠nda recorda con amargura. Caso moi similar √≥ de Ram√≥n Barbaz√°n, quen tam√©n pasou 36 meses no frente, viaxando dun lugar a outro. A pesar de que aqueles tres anos se lle fixeron interminables, Ram√≥n reco√Īece que fixo bos amigos, alg√ļns dos cales acabaron morrendo en campa√Īa. Afortunadamente, tanto tres dos seus irm√°ns como el, conseguiron voltar ilesos da contenda.

A nostalxia e a amargura de perder a un irm√°n na fronte de Asturias, empeoraron a√≠nda m√°is se cabe, a experiencia de Secundino Barbaz√°n na Guerra Civil. O seu periplo o levou da Coru√Īa, a Astorga, pasando por Alxeciras ou Ceuta, ata rematar en Melilla, lugar onde quedar√≠a vinteoito meses. A s√ļa estad√≠a alongouse a causa dun xesto xeneroso de Secundino, quen renunciou a retornar a casa, co fin de evitar que un dos seus irm√°ns fora chamado a filas.

Dous casos moi particulares foron os de Manuel Elisardo Rivas, quen recorda con pena, pero tam√©n con doses de humor, a s√ļa experiencia no conflicto. Manuel tam√©n foi enviado a varios destinos, entre eles o de Barracas, en Valencia, onde descubriu o seu segundo nome, Elisardo. Por outro lado est√° Leonardo L√≥pez Bargo, quen tivo a sorte de chegar √° Guerra cando esta estaba a punto de rematar, para participar, non coma combatente, sen√≥n como m√ļsico da banda militar de Oviedo.

A cara amable do conflicto, para case t√≥dolos partipantes nel, foron as relaci√≥ns establecidas nos campamentos, amizades e uni√≥ns que non se esquencen, as√≠ como an√©cdotas de t√≥dolos tipos. Manuel Gonz√°lez Pombo, relataba para InfoBri√≥n como, realizando o servizo militar, chegou a co√Īecer a quen ser√≠a o xefe do Estado. Nun desfile no que Franco era o invitado de honra, Manuel formaba filas xunto os seus compa√Īeiros, fusil en man. De s√ļpeto, comenzou a sentirse indisposto, ata que, dun mareo, acabou no chan. Tras ser trasladado √° enfermer√≠a do cuartel, recibiu a visita do Xeneral Franco, quen se mostrou preocupado pola s√ļa sa√ļde.


Pero se para os combatentes √© dif√≠cil, a situaci√≥n das s√ļas familias, a√≠nda que non √© comparable, s√≠ que √© igualmente mesurable en termos de dor e sufrimento. Historias coma as de Asunci√≥n Mart√≠nez Barbaz√°n, quen co√Īeceu a nova da morte do seu irm√°n no frente de Cartaxena, meses despois de que esta acontecera; ou a de Josefa V√°zquez, moi similar √° da propia Asunci√≥n; se combinan con xestos filantr√≥picos coma os da nai de Carmen Su√°rez Nimo, quen repart√≠a comida entre os m√°is necesitados; convertindo a Guerra nun moisaco de vivencias, no que as teselas se compo√Īen de humanidade, pena e compaix√≥n.

En 1939, unha vez rematada a Guerra Civil a situaci√≥n non mellorou. A fame e a miseria continuaban a ser unha constante en todo o pa√≠s. Ram√≥n Barbaz√°n Ons, recorda como na posguerra chegou a almorzar broa de millo, un alimento que non com√≠an nin os cabalos. Que a necesidade aviva o inxenio, quedou m√°is que demostrado nesta √©poca, nacendo o estra perlo, ou mercado negro, onde se chegaba a pagar polo millo ata 245 pesetas, canfo o prezo marcado polo goberno era de 18,4 pesetas. Tam√©n Amelia Cajuso se refiere √° posguerra como un tempo de fame, a√≠nda que destaca que isto era m√°is evidente nas vilas que nas aldeas, xa que nas √°reas rurais sempre hab√≠a algo que comer. A solidariedade era, naquela √©poca, a √ļnica moneda de cambio para as familias m√°is desfavorecidas, quen deend√≠an da bondade dos veci√Īos, m√°is que das axudas do goberno.

Envíalla
© 2006. Infobrion.com    |
Proxecto elaborado polo grupo de investigación Gis-T en colaboración co grupo Novos Medios da Universidade de Santiago de Compostela.
Patrocinio económico do Ministerio de Ciencia y Tecnología e programa PRODER-II. Proxecto SINDUR Sociedade da Información e Desenvolvemento Urbano-Rexional (SEC-2002/01874)
Coa colaboración de:     |
Unión EuropeaMinisterio de Educación y CienciaMinisterio de Agricultura Pesca y AlimentaciónXunta de GaliciaFondo Galego de Garantía AgrariaAgaderConcello de BrionFundación Germán Sánchez RuipérezUniversidade de Santiago de Compostela