Infobrion Correo Electrónico

Os Castros de Bri贸n

InfoBri贸n

Destru铆das, deconstru铆das ou desaparecidas. Ese 茅 o estado xeral das poboaci贸ns castrexas no Concello de Bri贸n. Inevitablemente as necesidades constructivas foron borrando moitas das pegadas dos habitantes dos castros. Pero non todo est谩 perdido, e a铆nda quedan na zona algunhas acr贸poles dignas de ser co帽ecidas. Dende o Castro Lupario de Beca ata o Castro de Lami帽o, pasando por Forx谩n ou Casal de Po帽o, paga a pena dar unha volta polas parroquias de Bri贸n para co帽ecer os lugares escollidos polos nosos ancestros para ubica-los seus pobos. InfoBri贸n visitou t贸dolos castros documentados na zona de Bri贸n para dar fe de que "habelos hainos".

A orograf铆a suave de Bri贸n, chea de lombas, outeiros e cu铆帽as, favoreceu o asentamento dos poboadores castrexos quen buscaban lugares estrat茅xicos para constru铆-los seus asentamentos, postos dende os que tiveran unha boa visibilidade dos terreos veci帽os. 脥sto suced铆a al谩 polo primeiro milenio antes de Cristo e se mantivo ata a conquista romana nos primeiros s茅culos da era cristiana.

Os amaeos, poder铆an ser considerados os antepasados dos brionenses xa que foron ocupando moitos dos territorios que actualmente conforman o Concello de Bri贸n. Das s煤as obras, das vivendas, muros e foxos pouco queda en p茅, debido 贸s moitos s茅culos de abandono, desco帽ecemento e "pr茅stamo" de materias de construcci贸n 谩s edificaci贸ns rurais; pero en lugares determinados, a铆nda quedan restos castrexos que nos dan a oportunidade de observa-las pr谩cticas constructivas dos nosos ancestros: a importancia das medidas defensivas, as prantas circulares ou ovaladas, o aislamento entre vivendas ou o uso da mamposter铆a para construi-los muros.

A pesares da dif铆cil localizaci贸n e o dif铆cil acceso da maior铆a dos emplazamentos, Bri贸n conta con m谩is de dez lugares documentados nos que a铆nda quedan mostras destes asentamentos.

Un dos m谩is co帽ecidos 茅 o Castro Lupario, tam茅n co帽ecido como Castro de Beca ou de Francos, debido 谩 s煤a situaci贸n pr贸xima a aldea de Beca (Bastavales) e preto de Francos (Teo) e Faramello. Este castro 茅 un dos m谩is grandes e mellor conservados da zona. Tam茅n 茅 o m谩is co帽ecido, xa que a lenda xacobea medieval sit煤a neste lugar a morada da Ra铆帽a Lupa 谩 chegada dos restos do Ap贸stolo Santiago a Compostela, de a铆 a denominaci贸n "Lupario".

A construcci贸n das Torres de Altamira aproveitou un asentamento castrexo do que a铆nda quedan restos, particularmente dos muros da zona Norte.

Continuando no termo de Bri贸n podemos visita-lo Castro de Lami帽o un dos m谩is pequenos en tama帽o pero dos m谩is grandes no referente 谩s lendas que o rodean. Dende a lenda que relata a aparici贸n dunha moza cunha gali帽a e os seus piti帽os de ouro durante as noites da San Xo谩n, pasando pola suposta construcci贸n do castro a mans dos mouros ata a existencia dunha viga feita de ouro que un铆a o castro coas Torres de Altamira.

O Castro de Tembra, en Boull贸n, da nome 贸 monte sobre o que se ubica. Na ladeira a铆nda se poden aprezar restos deste asentamento que, debido 谩s s煤as carencias defensivas, obrigou 贸s seus habitantes a construir, ademais da muralla, un foxo que chegou a alcanza-los sete metros de profundidade.

Na parroquia de Viceso at贸panse dous castros en boas condici贸ns e de sinxela localizaci贸n. A maior parte da aldea de Pousada constru铆use sobre os cimentos do propio castro. O parapeto, en b贸 estado de conservaci贸n, delimita a dese帽o urban铆stico. A situaci贸n do Castro de Forx谩n 茅 totalmente diferente. Ubicado na zona alta da aldea, as 谩rbores e a vexetaci贸n te帽en conquistado todo o territorio que en tempos conformou o poboado castrexo. Pouco queda do muro que chegou a alcanza-los 5 metros de altura e os 3 metros de ancho. Este castro forma parte dunha das rutas de sendeirismo m谩is co帽ecidas da zona a "Ruta dos cruceiros".

A vexetaci贸n tam茅n ocupa a parcela antes asignada 贸 Castro de Bemil en San Xiao de Bastavales, moi preto da igrexa parroquial. Pouco ou nada se pode observar do castro ovoidal ubicado naquela zona. En tempos, contaba cunha soa entrada na cara Oeste.

O pequeno Castro de Vioxo de Arriba no termo parroquial da Lua帽a, estaba ubicado, coma en t贸dolos casos anteriores, na zona alta do val, un lugar estrat茅xico para favorece-la defensa, gracias 谩 s煤a visibilidade e dificultade de acceso.

Tam茅n afastado da aldea de Casal de Po帽o at贸pase o seu castro. Nos l铆mites entre o Concello de Bri贸n e o de Rois p贸dense ve-los restos deste asentamento castrexo, no que se ve claramente os muros defensivos e a 煤nica entrada que permit铆a o acceso 贸 poboado e que presenta boas condici贸ns de conservaci贸n.

Do Castro de Ons que aparece documentado nunha serie de libros, non se atopou traza. Nin sequera a xente da zona recorda a s煤a existencia, como tampouco recordan a historia dos canteiros que desapareceron mentres sacaban pedras do castro, debido, segundo 谩s hip贸teses,a ter atopado un tesouro.

Fonte: GONZ脕LEZ P脡REZ, Clodio (2003). 鈥淏ri贸n: Historia, econom铆a, cultura e arte鈥. Ed. Toxosoutos.

Envíalla
© 2006. Infobrion.com    |
Proxecto elaborado polo grupo de investigación Gis-T en colaboración co grupo Novos Medios da Universidade de Santiago de Compostela.
Patrocinio económico do Ministerio de Ciencia y Tecnología e programa PRODER-II. Proxecto SINDUR Sociedade da Información e Desenvolvemento Urbano-Rexional (SEC-2002/01874)
Coa colaboración de:     |
Unión EuropeaMinisterio de Educación y CienciaMinisterio de Agricultura Pesca y AlimentaciónXunta de GaliciaFondo Galego de Garantía AgrariaAgaderConcello de BrionFundación Germán Sánchez RuipérezUniversidade de Santiago de Compostela